LÀ ĐÀN ÔNG PHẢI BIẾT CÚI ĐẦU

========================================================

Thực ra, tôi đã định viết những dòng thơ này từ tháng 9/2015, khi đang làm việc tại một nhà băng màu tím. Nhưng vì nhiều lý do, phải mãi đến bây giờ, nghĩa là hơn hai năm sau, tôi mới quyết tâm thực hiện nó như chủ đề chính mà tôi muốn chia sẻ trong ngày sinh nhật mình.

Nơi làm việc của tôi hiện tại-ngân hàng SHB đem lại cho tôi nhiều cảm xúc vừa cũ, và vừa mới. Những trải nghiệm mới tại SHB khiến tôi thực sự cảm thấy hào hứng: Được viết về đủ những lĩnh vực mà tôi yêu thích từ trước đến nay như chứng khoán, huy động vốn, thẻ….với độ dài phù hợp nhất tùy chọn; được chat với các anh, chị em từ An Giang đến Lâm Đồng, Cần Thơ hay Lào Cai; được sử dụng Hội nghị Truyền hình để trao đổi trực tiếp sang tận nước bạn Lào. Và quan trọng hơn, tôi tin mình đang có một người sếp tuyệt vời. Anh là người có kinh nghiệm, tâm huyết, có góc nhìn và quan điểm làm báo rất chuẩn mực. Điều quan trọng nhất, anh thực sự là một người truyền động lực cho tôi. Có thể nói rằng, đằng sau lý do cá nhân mà tôi vẫn thường chia sẻ riêng với người thân, thì anh thực sự là động lực thứ hai-động lực to lớn khiến tôi cảm thấy tràn đầy nhiệt huyết mỗi sáng đi làm.

Còn những điều cũ, cũ vì tôi vốn chẳng lạ nhịp sống ngân hàng, với máy tính cây, điện thoại bàn và email được duyệt bằng Outlook. Hội sở SHB thậm chí có vị trí song song với ngân hàng cũ, chỉ cách nhau con phố Quang Trung. Và thậm chí thuận lợi hơn khi ngay trước mặt là ga Hà Nội. Tôi vẫn nhớ và luôn trân trọng những chuyến tàu của mình tới Cổ Loa, hay Hải Dương ngày còn làm việc ở nhà băng tím. Những chuyến đi ấy đem lại cho tôi những động lực để tôi biết mình phải làm gì cho tương lai.

Và có lẽ cũng bởi những cảm xúc cũ, mà ý tôi muốn diễn đạt là: những cảm xúc thực sự thân quen kia, khiến tôi cảm thấy mình thực sự phải viết về chủ đề này. Theo thống kê mới của các nhà khoa học, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam hiện nay là 75. Cũng có nghĩa tôi đã trải nghiệm được 1/3 cuộc đời. Tôi tin mình đã gặp gỡ đủ một nghìn con người, nhưng những người còn thực sự ở lại, không được mấy ai. Sau khi chấm dứt một mối quan hệ, đôi khi tôi vẫn tự hỏi mình rằng, chẳng lẽ tình người lại mong manh đến vậy? Nói một tiếng thì là thân thiết không thể xa rời, còn nói thêm một tiếng nữa thì lại là sống chết thề không gặp lại. Một mối quan hệ thời hiện đại chẳng lẽ chỉ ngang với cái điều khiển TV?

Nhiều người nhìn vào tôi và những gì thuộc về tôi và hỏi rằng: Phải chăng là em già trước tuổi? Tôi trả lời rằng: Không hoàn toàn vậy. Thời gian không làm nên sự trưởng thành, nhưng thời gian cho ta nhiều cơ hội để trải nghiệm. Và chính những trải nghiệm ấy tạo nên sự trưởng thành. Tôi chỉ là người có may mắn được trải nghiệm nhiều thôi.

Chất giọng của tôi thực ra rất thanh, những lúc vui hay đang trêu trọc ai đó thì âm lượng lại vống lên cao vút. Có bạn giao dịch viên ở SHB, khi bị tôi trêu còn đáp lại là “Sao anh đanh đá thế?”, kèm theo một bộ mặt mếu. Nhưng tôi lại được biết đến nhiều hơn với bản sắc của một “Giáo sự”, với giọng nói truyền cảm và nhấn nhả, hoặc đổi sang giọng trầm mỗi lúc chia sẻ những kỷ niệm buồn. Trưởng thành hơn, tôi biết lúc nào nên giữ cho mình sự điềm tĩnh, và lúc nào có thể vui đùa. Và ở tầm vĩ mô hơn, tôi biết khi nào nên giữ cái tôi, và khi nào, nên cúi đầu.

2017 là năm chứng kiến nhiều hơn một người bạn, hoặc đồng nghiệp không-thèm-nhìn-mặt-tôi sau khi tôi chỉ ra và góp ý, dù rất nhẹ nhàng, về những khuyết điểm của họ. Đôi lúc, tôi ý thức được rằng, đôi khi thẳng thắn và không biết xu nịnh cũng là một điểm trừ trong mắt ai đó. Nhưng tôi không thích thế, chẳng có gì là sai trái khi phấn đấu trở thành một người thật thà cả. Một phần những người quen rời khỏi cuộc sống của tôi là vì vậy đấy. Phần còn lại, nhiều hơn, và vì lý do mà tôi thấy quan trọng hơn, là vì thế này:

Con người có hàng vạn cách để bày tỏ tình yêu thương của mình. Những người giàu có gửi gắm tình yêu qua những món quà đắt tiền, còn kẻ nghèo khó thì tìm duyên qua sự kiên trì nói những lời yêu thương.

Tôi có thích được tặng quà không? Có thích được nghe những lời khen không? Thích chứ. Nhưng điều ý nghĩa lớn nhất với tôi là khi người đứng đối diện tôi, biết chân thành và cầu thị nói lên lời: “Xin lỗi, em sai rồi” khi họ ấy mắc một sai sót nào đó, hoặc đơn giản, chỉ là xin lỗi vì đã trễ một buổi hẹn.

Nhưng đa phần những người tôi quen không làm được điều ấy. Họ sợ phải nói câu xin lỗi. Giống như người Tây sợ khi lần đầu ăn thử món trứng vịt lộn vậy. Và khi tôi biết người đó không sẵn sàng xin lỗi tôi chỉ bởi vì cái tôi của họ không cho phép. Thì tôi cũng đành bỏ qua họ.

Trong một mối quan hệ, tôi không đòi hỏi đối phương phải hoàn hảo. Không một ai trên đời như vậy. Nhưng đã là hai cái tôi khác nhau thì kiểu gì cũng sẽ có lúc bất đồng. Khi ấy, muốn mối quan hệ được lâu bền, lời xin lỗi thực sự rất quan trọng.

Những người thân xung quanh tôi, chắc chắn từng chứng kiến hoặc nghe thấy ít nhất một lần tôi đang khóc. Thực ra, những lúc khóc tôi cũng không nghĩ rằng mình sẽ khóc, tôi chỉ biết rằng, đó là những cảm xúc thật thà nhất của mình. Nhưng đó là những ngày buồn nhất, hoặc vui nhất. Còn thông thường, người ta có thể thấy tôi nói lời xin lỗi ngay khi nhận thức được khuyết điểm của mình, và cúi đầu, khi biết ơn hoặc bày tỏ sự ăn năn với người đối diện.

Cúi đầu, không phải là vứt bỏ đi cái tôi, càng không phải một hình thức làm màu hay cường điệu, sách vở. Đối với tôi, cúi đầu là khi tôi ý thức được sự trân trọng của mình với người đối diện-dù là trong trường hợp mình nhận được một sự hỗ trợ nào đó từ họ, hay ngược lại, lấy đi của họ một niềm tin nào đó. Khi ấy cái tôi của tôi cần phải nhỏ bé lại. Và giống như cái cách học trò tiểu học thường đứng lên chào thầy mỗi giờ đầu lớp, tôi cũng cúi đầu trước người đối diện thể hiện sự kính trọng họ. Vì họ đã ở trên cao hơn và, bằng một cách nào đó: Chỉ bảo tôi sau những vấp ngã, thất bại…có thể vươn lên được một chút.

Đối với tôi, cúi đầu là điều cao quý nhất thể hiện sự trân trọng của tôi với người đối diện. Cúi đầu giúp tôi bình tâm nhìn thế giới hơn, và biết trân trọng, giữ gìn, tha thứ cho nhiều điều hơn.

Nhưng dĩ nhiên, đối với những điều tiêu cực hay sự vô tâm vượt giới hạn của một ai đó, thì chẳng nên có lý do nào khiến tôi phải cúi đầu e sợ cả.

Lại nói, riêng với những người đã quyết tâm rời bỏ tôi, tôi nghĩ rằng họ đã dạy cho tôi cách trân trọng hơn những người-tử-tế mà mình đang quen biết. Tích cực mà nói thì họ cũng đã gửi đến tôi một món quà cuối. Ý tôi là: Chính những lạnh lùng và cái tôi quá cao của họ, đã giúp tôi, khi bình tâm nhìn lại, có thể nhận ra đâu mới là giá trị sống đúng đắn; và tới tận lúc ấy-cái cúi đầu của tôi mới thực sự được hoàn thiện, chân thành hơn-vững vàng hơn.

Nhưng nói như vậy, chứ, tôi không nghĩ mình đủ hoàn hảo để lúc nào cũng hành động đúng. Kể cả trong một vài mối quan hệ. Nhưng tôi biết, tôi luôn đúng khi cúi đầu trước người mình tôn trọng.

Sau này, nếu như cô gái tôi yêu tìm đến với tôi. Tôi mong cô ấy sẽ là hậu phương vững chắc để chấn chỉnh lại tôi mỗi lúc tôi lạc đường. Ấy có thể là khi tôi đang nóng giận một chuyện gì đó, và cô gái ấy, ngồi bên cạnh, nhẹ nhàng cất lên những câu thơ của một tác giả nào đó rằng:

“Em đã nói anh nghe chưa nhỉ?

Là đàn ông

Phải biết cúi đầu….”

12.12.2017