Nguyễn Minh Quân chia sẻ về kỹ năng sống với học sinh THPT Đào Duy Từ

Có những cuộc trò chuyện với người trẻ không cần bắt đầu bằng những khái niệm quá lớn. Đôi khi, điều cần thiết hơn là một không gian đủ cởi mở để cùng nói về những câu hỏi rất gần với cuộc sống: mình đang lựa chọn điều gì, điều gì thực sự quan trọng, nên đối diện với khó khăn ra sao và mỗi người cần chịu trách nhiệm như thế nào đối với con đường của chính mình.

Ngày 8/9/2018, tôi có dịp đứng lớp chia sẻ về kỹ năng sống với học sinh Trường THPT Đào Duy Từ. Những hình ảnh được lưu lại từ buổi gặp cho thấy hoạt động diễn ra trực tiếp trong lớp học, với đông học sinh tham gia và trao đổi trong một không gian gần gũi.

Với tôi, một buổi chia sẻ dành cho học sinh chỉ thực sự có ý nghĩa khi người nói không đứng trước các em để đưa ra một bộ đáp án có sẵn. Người trẻ ở mỗi giai đoạn có những hoàn cảnh, năng lực, áp lực và lựa chọn khác nhau. Vì vậy, giá trị của một cuộc trò chuyện không nằm ở việc yêu cầu tất cả cùng đi theo một con đường, mà ở việc giúp mỗi người có thêm dữ liệu để nhìn lại chính mình và suy nghĩ rõ hơn trước khi đưa ra quyết định.

Kỹ năng sống cũng không phải một tập hợp những công thức có thể học thuộc. Khả năng giao tiếp, cách ứng xử với thất bại, tinh thần trách nhiệm, thái độ trước lựa chọn hay cách xây dựng mối quan hệ đều chỉ thực sự hình thành khi một người bước vào những tình huống cụ thể của đời sống. Những điều được trao đổi trong lớp học vì thế chỉ có giá trị khi chúng trở thành điểm khởi đầu để học sinh tiếp tục quan sát, trải nghiệm và tự rút ra bài học cho mình.

Một trong những điều tôi luôn quan tâm khi trò chuyện với người trẻ là khoảng cách giữa điều một người biết và điều họ thực sự làm. Chúng ta có thể biết cần kỷ luật hơn, biết phải chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình hay hiểu rằng thất bại là một phần của quá trình trưởng thành. Nhưng hiểu một điều không đồng nghĩa với việc có thể sống được với điều đó. Chính khoảng cách ấy khiến việc giáo dục về kỹ năng sống cần nhiều hơn những lời khuyên.

Người chia sẻ cũng không thể sống thay cuộc đời của người nghe. Điều có thể làm là mang đến những trải nghiệm đã thực sự đi qua, đặt ra những câu hỏi cần thiết và giúp người đối diện nhìn một vấn đề từ nhiều góc độ hơn. Sau cùng, người phải lựa chọn, hành động và chịu trách nhiệm vẫn luôn là chính mỗi cá nhân.

Nhìn lại buổi chia sẻ tại THPT Đào Duy Từ, điều tôi trân trọng không chỉ là việc được đứng trước một lớp học đông học sinh, mà là cơ hội được trực tiếp đối thoại với những người trẻ đang ở một giai đoạn có rất nhiều câu hỏi về học tập, tương lai và con đường phía trước. Một cuộc gặp có thể không thay đổi ngay lập tức cách một người sống, nhưng đôi khi một câu hỏi đúng hoặc một góc nhìn mới có thể ở lại đủ lâu để trở nên có ý nghĩa vào một thời điểm khác.

Những trải nghiệm như vậy cũng góp phần hình thành cách tôi nhìn về giáo dục sau này: giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là tạo ra những không gian để người học suy nghĩ, đặt câu hỏi, trao đổi và từng bước hình thành khả năng tự chịu trách nhiệm đối với cuộc đời mình.

Xem thêm các hoạt động chuyên môn của Nguyễn Minh Quân hoặc thông tin về các hình thức Hợp tác.